در این جای شک نیست که آزادی بیان یکی از دستآورد های اساسی و در خور اهمیت رژیم کنونی است و این امر به صورت یکباره گی نصیب حـال مردم و کشور ما نگردیده است ، بلکه از اثرپشت سر گذشتاندن فضاهای اختناق و جوهای نامناسب که چندین دهه ملت ما متحمل گردیده بود ، این ودیعه نصیب حـال شان گردیده ، البته بحث مبارزه متداوم روشنفکران و فرهنگیان کشور را نیز نباید در این راستا نادیده گرفت ، زیرا اگر مبارزه هدفمند اهل مطبوعات و متصدیان جامعه مدنی و مطبوعات در این راستا با ملت نمی بود ، بازهم ما شاهد این پدیده مثبت نمی بودیم .

همچنان بر همگان هویداست که در طول این هشت سال اگر ما آزادی بیان را به دست آوردیم ، این آزادی به قیمت خون و جان ده ها ژورنالیست و روزنامه نگار و روشنفکر ما تمام شده است ، اجمل نقشبندی ، سلطان منادی ، جاوید احمد، ذکيه ذکي، آماج څانگه و ده ها ژورنالیست دیگر به خاطر آگاه ساختن اذهان عامه جان های شیرین خود را از دست دادند و واژه مقدس آزادی را درپهلوی مطبوعات کشور با خون خود رنگین ساختند .

به هر صورت ، از بحث اساسی دور نرویم ، و به صورت کوتاه نیز باید اشاره کرد که برخی از رسانه های ما به ويژه رسانه های دیداری و شنیداری در این آشفته بازار سال های پسین کاملاً به سوي ابتذال در حرکت بوده و بر ضد فرهنگ اسلامی – افغانی ما مسیر را طی نموده اند .

متصدیان برخی از رسانه ها بدون اين که منافع ملی ، مصالح علیای کشور ، اخلاق جامعه و اسلامیت و افغانیت را در نظر داشته باشند ، به پخش و نشر مبتذل ترین و هرزه ترین برنامه ها می پردازند . به هر صورت در این کوتاه نوشته در مورد چون و چرا ی ابتذال گرایی رسانه ها نمی پردازیم ، بلکه در در مورد سانسور در مطبوعات پرداخته مي شود .

در فرهنگ ها واژه ی سانسور را چنین شرح و بیان نموده اند :

سانسور ، فرانسو ی انتقاد ، عیبجویی ، خرده گیری ، تفتیش و مراقبت از طرف دولت در فیلم ها و نمایشنامه ها و مطالب روزنامه ها و سایر مطبوعات پیش از انتشار آنها .) " فرهنگ عمید ص 712" همچنان محمود رمضانی نوری در فرهنگ حقوقی مدین ذیل واژه سانسور چنین شرح آورده است :

توبیخ ، انتقاد ، اصلاح ، حکم ، قضاوت ، تفتیش عقاید و افکار وغیره ) " ص 110" وقتی به معنا و مفهوم واژه سانسور دقت شود دیده می شود که آنچه در قانون اساسی افغانستان به عنوان پشتوانه ای آزادی بیان آمده است ، کاملاً در تضاد قرار دارد . زیرا وقتی پیش از پخش و نشر هرگاه رسانه ی مورد تفتیش و بازرسی قرار گیرد و سانسوری در مطالب نشراتی آن درج گردد ، در واقع تعرض به آزادی بیان صورت گرفته است .

در قانون اساسی کشور می خوانیم : مادۀ سي و چهارم:

آزادي بيــان از تعـرض مصون است.

هر افغان حق دارد فکر خود را به وسيله گفتار، نوشته، تصوير و يا وسايل ديگر، با رعايت احکام مندرج اين قانون اساسي اظهار نمايد.

هر افغان حق دارد مطابق به احکام قانون، به طبع و نشر مطالب، بدون ارائه قبلي آن به مقامات دولتي ، بپردازد. احکام مربوط به مطابع، راديو و تلويزيون، نشر مطبوعات و ساير وسايل ارتباط جمعي توسط قانون تنظيم مي گردد.

وقتی به ماده سی و چهارم قانون اساسی دقت شود ، در می يابیم که آزادی بیان از تعرض مصون بوده و این آزادی کاملاً در قانون اساسی پشتوانه ی قوی دارد .

و اگر به پرگراف دوم این ماده دقت شود ، دیده مي شود که هر افغان حق دارد که بدون ارائه قبلی مطالب به مقامات دولتی ، می تواند به پخش و نشر و اشاعه مطالب بپردازد .

همچنان ماده پنجاهم این قانون در مورد اين که هر افغان حق دارد که به معلومات لازم از ادارات دولتی دسترسی داشته باشد حکم صریح دارد : مادۀ پنجاهم:

دولت مکلف است به منظور ايجاد اداره سالم و تحقق اصلاحات در سيستم اداري کشور تدابير لازم اتخاذ نمايد. اداره اجراات خود را با بيطرفي کامل و مطابق به احکام قانون عملي مي سازد.

اتباع افغانستان حق دسترسي به اطلاعات از ادارات دولتي را در حدود احکام قانون دارا مي باشند. اين حق جز صدمه به حقوق ديگران و امنيت عامه حدودي ندارد.

اتباع افغانستان بر اساس اهليت و بدون هيچ گونه تبعيض و به موجب احکام قانون به خدمت دولت پذيرفته مي شوند.

در واقعیت امر قانون اساسی حدود و ثغور مناسب و درست را برای دسترسی به معلومات و اطلاعات وضع نموده است . در صورتی که حقوق دیگران و امنیت عامه صدمه نبیند ، دیگر تمامی اطلاعات مانع قانونی ندارد و هر شهروند کشور حق دسترسی به اطلاعات را دارد .

اما اقدام اخیر حکومت مبنی براين که رسانه ها حق ندارند که جریان حملات انتحاری را به گونه زنده نشر نمایند در واقعیت امر نقض صریح احکام مندرج قانون اساسی است . اين که نقض قانون اساسی امروزه در کشور به یک فرهنگ نا خوب مبدل گردیده است ، جای شکی نیست .

زیرا تا حـال به تعویق انداختن انتخابات ریاست جمهوری کشور ، نقض صریح قانون اساسی ، به تعویق انداختن انتخابات مجلس نماینده گان ، نقض دیگر قانون اساسی ، انتصاب نمودن شهردار ها نقض دیگر قانون اساسی و ده ها مورد دیگر .

و اکنون و چندین بار دیگر در مورد سانسور مطبوعات ، نقض های آشکار و صریح قانون اساسی .

در واقع تداوم این فرهنگ ناخوب یک دغدغه بزرگ بوده و همواره دولتمردان بانفوذ و زور و سلطه ی که دارند ، بدون کدام تشویش احکام قانون اساسی و دیگر قوانین را زیر پا لگد مـال می نمایند و هیچ پروای هم ندارند که چه درد سری و چه جنجالی برای ملت و جامعه بوجود می ياید . امروزه بحث نقض قانون دارد که در کشور نهادینه شود ، ده ها مورد نقض آشکار و صریح قانون را در حیف و میل دارایی های عامه ، چوروچپاول بیت المـال ، چور و غصب زمین های دولتی وشخصی ، اعمار ساحات دولتی توسط اشخاص زوردار و مامورین عالیرتبه دولت به بلند منزل های شخصی و... همه و همه مواردیست که روزانه ده ها مورد آن را با چشم سر می بینیم .

در پهلوی این همه ملت صبور و شاکر تنها دستاوردی که دارد ، همانا آزادی مطبوعات است . ناقضان حقوق بشری و حقوق شهروندی ، شهروندان کشور هر آن در تلاش و تقلای این هستند تا گلوی آزادی بیان و اندیشه و مطبوعات را خفه نمایند تا ملت از پلشتی ها ، نابسامانی ها ، ناهنجاری ها ، قانون شکنی ها ، حیف و میل پول های کمکی ، خویش خوری ها ، فساد اداری ، قاچاق مواد مخدر و آثار باستانی که تماماً به واسطه برخی از عالیرتبه ها صورت می گیرد ، آگاه نشوند .

ملت حق دارد تا مطابق احکام دینی – شرعی و مطابق احکام مندرج قانون اساسی از اطلاعات مجاز باخبر شود ، و نیز ملت حق دارد تا صدای اعتراض خود را در مقابل این همه قانون شکنی ها و زورگویی ها به گوش مجامع بین المللی و نهاد های مدافع حقوق شهروندی و آزادی بیان برسانند .

ورنه زورگویان و زرداران و آنانی که در منصب های عالی دولتی در چوکی های وزارت ها ، معینیت ها ، ولایت ها ، سفارت ها و مجلس نماینده گان نشسته اند و باوجود اين که ناکارایی های برخی از آنها در امر تأمین امنیت ، قانون شکنی ، فساد اداری ، قاچاق مواد مخدر و آثار باستانی و... به همگان روشن است در پی آنند که یگانه دستاورد ملت را که با قیمت خون صدها انسان مبارز ، روشنفکر و هدفمند این کشور به دست آمده است ، آنرا نیز در گلو خفه کنند .

این گونه زورگویی ها در طول سده ها در تمامی کشور ها رواج داشته اما مبارزه ی حق طلبانه و آزادمنشانه ی طیفی از روشنفکران و مبارزان آگاه بود که با این همه لجام گسیختگی ها و پلشتی ها نقطه ی پایانی گذاشت . روزگاری پاپ ها و کشیش ها نیز در اروپا دست به تفتیش عقاید و سانسور آزادی میزدند اما مبارزه ی برحق مبارزان بود که اروپا را به رنسانس و تجدید دانش رسانید ، و در کشور ما نیز دیر نخواهد بود که گلیم چرکین زورگویان و زرپرستان برچیده شود و آزادی بیان به حیث یک ارزش در کشو رنهادینه شود.