مورخیـن می نگارند !

بازی بزکشی بیـش ازهــزارسال قدامت داشتــه ازجمله ی نبـرد پهلوانان آریانای کبیر به شمارمي رود که ازقدیم الایام درصفحات شمـال افغانستان ودربعضی قسمت هـای دیگرازکشورها چون ازبيکستان تاجيکستان، ترکمنسان، قزاقستان وترکمنستان چینی معمول ومروج بوده است.

گفته مي شود بازی بزکشی که توسط چاپندازان وسوارکاران جسوروبــیباک انجام می پذیــرد که نمونه بارزی ازشهامت ودلیری مردمان این مناطق بحساب می رود.

درافغانستان، بازی بزکشی معمولاً درولایات فاریاب، جوزجان، بلخ، سمنگان، بغلان، سـرپل،قندز، تخار، مروج بوده ودرچند سال اخير ورزشکاران ولايات پنجشير، پروان وحتي کابل نيز دربعضي مسابقات موفقيت هاي چشمگيري داشته اند.

همان گونه که طی دو دهه جنگ وخونریـزی ضربات سنگین درپیکر اقتصادی، فـرهنگی وسیاسی کشورما وارد گردید اثرات منفی وناگوارآن بالای این بازی بومی ملت ما نیزبی اثرنبوده است همه مي دانند تعداد زیادی ازچاپندازان نامی وسرشناس یا کشته شـدند ویا هم مانـند سایرهموطنـان ما مجبوربه ترک وطن گردیده اند.

قرارمعلوم متأسفانه تعداد بیشماری ازاسپ های بزکشی عمداً وغیرمسؤولانه به پاکستان انتقـال داده شده زینت بخش گادی های شهرپشاور، کویته ودیگرشهرهای پاکستان گردیده است.

بایدگفت چاپندازان معمولاً ازمیان جوانان قوی پنجه که درپهلوانی ونیرومندی سرزبان همقطاران محلی خود می باشند انتخاب می شوند وتوسط چاپندازان پیش گام و سابقه دارتحت آموزش قرار گرفته از تجارب وتخنیک استادان، هنرچاپندازی را می آموزند.

چاپندازان حین اجرای مسابقات بزکشی، مکلف به پوشیدن یونیفورم (لباس وتیلپک) مخصوص که ازپوست قره قل ویا روباه ساخته شده، چپن یا جیلک پشمی به رنگ های زیبا با شلواروموزه های مرصع کری بلند قسماً چرمی ونمدی وپای تابه های پشمی می شوند تا درجریان مسابقات ازخطرات احتمـالی ناشی ازضربات خارجی تاحدی محافظه گردند.

بایدعلاوه کرد که اسپ های بزکش نیزقبل از اشتراک درمسابقه بزکشی توسط افراد مجرب که به نام(میتر) یاد مي شوند به صورت دوامدارتحت تربیت قرارمی گیرند و اسپ ها بعداز سپری نمودن دوره های معین پرورش بخصوص دوره (لیوه) دوره جوریزی وبعــداً دوره های معـین (سیغون) و (تاب) را اکمـال نموده آماده اشتــراک درمسابـقات بزکشی می گردند.

گفته مي شود که بهترین اسپ های بزکش درافغانستان، اسپ های نسل (حبش) است که با داشتـن پا های قوی وبلند وگردن درازوکمرکوتاه یعنی (تنک بـال وتنک دونیوتیق سم) شهرت دارند.

بازی بزکشی مانند سایرسپورت ها دارای قوانین وشرایط خاص خود است، طوری که اشتراک کننده گان درمسابقه از دوتیم تشکیل می شوندکه هرتیم متشکل از ده الی یازده تن ازچاپندازان ملبس با لباس مخصوص(یونیفورم) بوده ودریک میدان همواردرساحه حدود کمتر ازیک هزارمترمربع که به نام میدان بزکشی یاد مي شود وارد صحنه می گردند.

قسمت قدامی،یا پیش میدان مسابقه بزکشی بایک دایره برداشت ودایره حـلال به شعاع ده مترمربوط به هرتیم وقسمت (اخیر) میدان با یک بیرق خیزمزین می باشد. اولاً یک گوسـاله ذبح شده را که 6 ماه یا بزرگترازآن به وزن چهل الی پنجاه کیلوگرام که معمولاً آنرا(بز)خطاب می کنند توسط همکاران ریفری درمرکز دایره برداشت قرارداده مي شود بعداً با صدای ویسل ریفری بخش اول مسابقه را برای مدت دوساعت وتفریح نیم ساعت دربین بازی،به چاپندازان اعلام می گردد. چاپندازان هرتیم باید بز را ازدایره برداشت، برداشته وبا شطارت تمام ازبیرق خیزکه درناحیه خلفی میدان قراردارد عبـور داده به مرکز دایره حـلال مربوط به تیم خود بیندازد.

به همین ترتیب نمرات زیادی را هرتیم برای خود کمائی کند مستحق جوایزازقبیل پول نقد، چپن، قـالینچه های ابریشمی، پوست قره قل،تفنگ شکاری نصیب می گردند.

بازی بزکشی معمولاً در فصل خزان، زمستان و اوایل فصل بهاردرروز های جمعه و روزهای رخصتی، جشن ها، ختنه سوری هـا وعروسی ها ازجانب بای هـا وسرمایه داران بزرگ محل برگذارمي شود.

دراخیرازبارگاه الهی آرزودارم فضای صلح وآرامش را نصیب ملت افغان بگرداند. تا باشد چون گذشته ها یادی ازفرهنگ نیا کان نموده به تماشای بازی بزکشی درجمع یاران واقارب اشتراک نموده یاد آن روزگاران را گرامی بداریم.